ايل سنجابي از ايلات متأخر است كه در اواسط دوره ناصري (1264-1313ق) با انشعاب از "ايل زنگنه" تشكيل سازمان ايلي داد و در نهضت مشروطيت و جنگ بين الملل اول و پس از آن تا كودتاي بيست و هشتم مرداد در اوضاع سياسي، اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي كرمانشاهان نقش به سزا و تأثير مستقيم داشتند.

استاد دكتر محمد مكري اثر مستقلي به نام "ايل سنجابي" به سال 1338 (ش) بعنوان اوّلين بخش ازتحقيقات وسيعي كه درباره ايلات و طوايف كرمانشاهان آغازكرده بودند ؛ منتشر ساخت كه مجلدات بعدي آن هيچگاه تا زمان حاضر انتشار نيافت ، اثر مزبور دقيق‌ترين تحقيقي است كه با حضور چند ماهه استاد درميان ايل و مسافرت‌هاي مكرر و تماس با معمرين و سران ايل سنجابي تأليف گرديده و بيش از سي سال از تأليف آن مي‌گذرد.

وجه تسميه :

   درباره وجه تسميه كلمه "سنجابي" يا به تلفظ محل سنجاوي (به كسرسين) اطلاع صحيحي بدست نيامده جز اينكه به گفته پيرمردان و مطلعين محل در زمان محمدشاه قاجار موقعي كه اردويي شامل دويست سوار از اين طايفه تجهيز شده و براي جنگ هرات و محاصره آن گسيل مي‌شوند(سال 1272ه‍.ق) چون آستر جامه خوانين آنها از پوست سنجاب بوده است ، رئيس اردو آنها را سنجاب پوش يا سنجابي ناميده است و از آن زمان به بعد اين طايفه به سنجابي شهرت يافته و پيوسته بدين نام ناميده شده‌اند. در اينكه سنجابيها بيش از عشاير و طوايف اطراف خود به آرايش جامه و زيبايي آن مي‌پردازند، ترديدي نيست و شايد اين نام به مناسبت سليقه آنها در تجمل و لباس پوشي ساخته شده و تا حدي گفته مذكور مقرون به حقيقت باشد.

   عده‌اي هم گفته‌اند كه چون در زمان‌هاي پيشين در اين منطقه سنجاب به حد وفور يافت مي‌شده است ، اين ناحيه را سنجابي ناميده‌اند. ولي اين گفته صحيح به نظر نمي‌رسد زيرا كه نه نام سنجابي چندان قديمي است نه نوع محل آنها با نوع محل زندگي سنجاب چندان ارتباطي دارد.

   اما با استناد به نوشته خود استاد دكتر محمد مكري كه درباره منطقه مسكوني تيره عباسوند مي‌نويسد: "دهاتي كه فعلاً عباسوندها در آن ساكنند و بعضي از آنها نيز مالكند، سابقاً جز املاك تيره جليلوند ساكنين فعلي قسمتي از چمچمال و دينور بوده است . جليلوندها براثر آفت سونه و كيسله (كه دونوع سن هستند) چندين سال اين محلات را تخليه كرده و رفته‌اند و چون اين محلات بلاصاحب مانده بود...." دراصطلاح محلي ايل مزبور را "سنجاوي" مي‌گويند با كسر سين، سن با كسر سين همان آفت مشهور گندم است و "جاوي" در گويش كردي به معني جويد و خورد مي‌باشد ؛ و اين تركيب به معني محلي كه سن مزارع آن را جويده و نابود كرده است به اين منطقه اطلاق شده و به نظر، اين مورد ازدو مورد پيش صحيح‌تر باشد .

   شادروان عمادالدين دولتشاهي نظر ديگري دارد كه سنجابي جزء متصرفات افراسياب بوده است وبه اين بيت استناد مي‌كند.

يكي لشگري ساخت افراسياب                    زدشت سپنجاب تارود آب